Tavla Kuralları
Tavla, iki oyuncunun 15'er pulla oynadığı, binlerce yıllık geçmişi olan bir zar ve strateji oyunudur. Bu sayfada Türkiye'de oynanan haliyle tavlanın tüm kurallarını bulacaksın. Okuduktan sonra hemen pratik yapabilirsin — en iyi öğrenme yolu oynamaktır.
Tahta ve dizilim
Tavla tahtası 24 haneden (üçgenden) oluşur; ortadaki çubuk tahtayı iki yarıya böler. Her oyuncunun 15 pulu vardır ve sabit bir başlangıç dizilimiyle oyuna başlanır: 2 pul rakibin evinin en uzak hanesinde, 5 pul orta bölgede, 3 pul kendi dış bölgende ve 5 pul kendi evinde. İki oyuncu zıt yönlerde ilerler; herkesin hedefi pullarını kendi evine (son altı haneye) taşımaktır.
Okumak yerine yaparak öğrenmek istersen: Uygulamalı eğitimi başlat — bütün kurallar gerçek tahtanın üstünde, adım adım anlatılır; ardından zarları senden yana ayarlanmış bir alıştırma oyunu oynarsın.
Başlama ve zar atma
Türk usulünde her oyuncu birer zar atar; büyük atan oyuna başlar ve zarını yeniden atar. (Uluslararası backgammon'da ise açılıştaki iki zar doğrudan oynanır — küçük ama önemli bir fark.) Her turda iki zar atılır. Zarlardan biri bir pulla, diğeri başka bir pulla oynanabileceği gibi ikisi de aynı pulla oynanabilir. Çift atarsan (örneğin 4-4) o sayıyı dört kez oynarsın.
Hamle kuralları
Pul, zarda çıkan sayı kadar ileri gider. Gidilecek hanede rakibin iki veya daha fazla pulu varsa o hane kapalıdır, oraya oynayamazsın. Rakibin tek pulu varsa üstüne oynayıp onu kırabilirsin. Mümkünse iki zarı da oynamak zorundasın; yalnızca biri oynanabiliyorsa büyük olanı oynamak şarttır. Hiçbir hamle yapamıyorsan sıra rakibe geçer (pas).
Pul kırma ve oyuna dönme
Kırılan pul ortadaki çubuğa konur. Kırık pulu olan oyuncu başka hiçbir hamle yapamaz; önce kırığını rakibin evinden oyuna sokması gerekir. Zarda çıkan sayıya karşılık gelen giriş hanesi kapalıysa o zar oynanamaz; iki giriş de kapalıysa tur pas geçilir. Rakibin evindeki altı haneyi de kapatmak (evi kapamak) kırık puldaki rakibi tamamen kilitler — tavlanın en güçlü pozisyonudur.
Pul toplama (bear-off)
15 pulunun tamamı kendi evine girdiğinde toplama başlar. Zarda çıkan sayı, evinin o numaralı hanesindeki pulu tahtadan çıkarır. Zar, dolu hanelerden büyükse ve daha geride pulun yoksa en gerideki pulunu toplarsın. Toplama sırasında pulun kırılırsa toplama durur; kırığını sokup pulunu tekrar eve getirmeden devam edemezsin.
Oyun sonu: tekli kazanç ve mars
15 pulunu rakibinden önce toplayan oyunu kazanır ve 1 puan alır. Rakip daha hiç pul toplayamamışsa bu bir marstır ve 2 puan yazılır. Maçlar genellikle 5 puana kadar oynanır (Tavla.app'te 1, 3 veya 5 puanlık maç seçebilirsin).
Türk tavlası ile backgammon arasındaki farklar
Kurallar büyük ölçüde aynıdır; başlıca farklar şunlardır: Türk tavlasında küp (doubling cube) kullanılmaz, açılışta büyük atan zarını yeniden atar ve "backgammon" adı verilen üç puanlık kazanç türü yoktur — en yüksek kazanç marstır. Bu sitedeki oyun Türk kurallarıyla oynanır.